#Dansk | Bedstefar

Een week geleden keek ik naar Michiel de Ruyter en hoorde ik het woord “bestevaer”.  Deze eretitel binnen de marine van de 17e eeuw werd toegekend aan tot zeehelden verworden admiralen in oorlogstijd, zoals Michiel de Ruyter en Maarten Tromp. Ondanks dat ik nog nooit van “bestevaer” had gehoord, klonk het me toch bekend in de oren. In het Deens bestaat een woord dat er erg op lijkt, namelijk “bedstefar”, met precies dezelfde betekenis: grootvader.

Ter compensatie van een maand waarin ik niets aan Deens op Duolingo had gedaan, besloot ik in de wereld van Deense namen voor familieleden te duiken. Al snel bleek dat “bedstefar” niet de meest gebruikelijke term is voor opa en oma in het Deens, net als dat je in het Nederlands niet zo snel “grootvader” of “grootmoeder” zult zeggen. Vaker zal je een Deen het over zijn of haar “farfar”, “farmor”, “morfar” of “mormor” horen hebben. En nee, dit zijn geen scheldwoorden.

Het Deens heeft een handig systeem waarbij je familieleden van je moeders familie van die van je vaders familie kunt onderscheiden. Zo is je “farfar” de vader van je vader en je “morfar” de vader van je moeder. Dit gaat op voor bijna alle familieleden, zoals “moster” (zus van je moeder), “morbror” (broer van je moeder) en hun tegenhangers “faster” en “farbror”. De familienamen “onkel” en “tante” zijn ook in gebruik, maar alleen voor aangetrouwde familieleden.

En over aangetrouwde familie gesproken: een schoonmoeder en schoonvader heten in het Deens “svigermor” en “svigerfar”, waarbij “sviger” erg lijkt op het Nederlandse woord “zwager”. Een zwager noem je echter niet een “sviger” maar een “svoger”, en een schoonzus is een “svigerinde”, vrij te vertalen als zwagerin. Geheel volgens hetzelfde principe worden schoonzoon en schoondochter “svigersøn” en “svigerdatter” genoemd.

Ook voorziet het Deens in iets waar het Nederlands mijns inziens in tekort schiet: het verschil tussen neef en nicht van dezelfde generatie (“fætter” en “kusine”) en neef en nicht van de jongere generatie (“nevø” en “niece”), zoals we dat ook kennen in het Engels (“cousin en “niece”). In Vlaamse dialecten bestaat wel de benaming “kozijn”, maar dit roept eerder associaties op met een raam dan met een neef of nicht en is daarom niet algemeen geaccepteerd in het standaard Nederlands. Toch jammer.

Afbeelding: Standbeeld van Hans Christian Andersen, Central Park, New York.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s