#Taal | Jij bent beter als mij

“Jij bent beter als mij.” Als je dat tegen mij zegt, lopen de rillingen over m’n rug. Over dat als mij in plaats van dan ik valt veel te zeggen, namelijk dat de Germaanse talen hier ook alles behalve unaniem in zijn. Het Nederlands balanceert als het ware tussen de buurtalen Duits (besser als ich) en Engels (better than me).

Opvallend is dat het de Nederlandse standaardtaal precies het tegenovergestelde voorstelt dan dat wat door veel mensen in het dagelijkse taalgebruik gezegd wordt, namelijk beter dan ik in de standaardtaal (met het Engelse than en het Duitse ich) en beter als mij in het “incorrecte” dagelijkse taalgebruik (met het Duitse als en het Engelse me). Ook belangrijk om nog op te merken is dat better as my in het Fries wél correct taalgebruik is. Nu jij weer.

Laten we het allereerst over het persoonlijk voornaamwoord mij hebben. Waar komt de gedachte vandaan dat mij in beter dan/als mij niet goed is? Dat komt omdat het woordje dan een vergelijking uitdrukt. Dat betekent dat je achter datgene wat je vergelijkt, een werkwoord zou moeten kunnen zetten. Het probleem: na mij komt nooit een werkwoord!

Hij is beter dan ik. > Hij is beter dan ik ben.
Jij bent beter dan mij. > Jij bent beter dan mij ben/is

Je ziet zelf al: je kunt onmogelijk mij combineren met een werkwoord. Toch gelden in het Engels precies dezelfde regels, en daar lijkt het gebruik van better than me in plaats van better than I volkomen geaccepteerd, ondanks dat na me nooit een werkwoord kan komen.

She is better than I. > She is better than I am.
You are better than me. > You are better than me are/is.

Al eeuwen is er onder Engelse taalwetenschappers discussie over wat nu correct is. Grammaticaal gezien is het gebruik van me onacceptabel, maar feit is dat dit voor veel sprekers van het Engels als natuurlijk gezien wordt. Het gebruik van better than I wordt heden ten dage alleen nog maar gebruikt in de constructie met een (denkbeeldig) werkwoord, zoals better than I (am). Vaak wordt dit gedaan om verwarring te voorkomen, zoals in de volgende voorbeelden:

He knows Peter better than me
(He knows Peter well and me not so well / He likes Peter more than I like Peter)

He knows Peter better than I (do)
(He likes Peter more than I like Peter)

Het gebruik van better than me wanneer er geen sprake is van een dubbele betekenis en er dus meestal geen werkwoord volgt, heeft zelfs in formeel taalgebruik heeft deze vorm de overhand gekregen. In het Nederlands lijken we naar zo’n zelfde situatie toe te gaan. We zouden dan “beter dan ik” alleen gebruiken om verwarring te voorkomen.

Hij kent Peter beter dan mij
Hij kent Peter beter dan ik (hem ken) 

Wat betreft de Noord-Germaanse talen, lijkt alleen het IJslands, net als het Nederlands, een uitzondering te vormen met het gebruik van ik.   

Deens: bedre end mig
Noors: bedre enn meg
Zweeds: bättre än mig
IJslands: betri en ég

Het is dus helemaal zo gek nog niet dat voor veel Nederlands mij natuurlijker aanvoelt dan ik en het lijkt dan een typisch kenmerk van de Germaanse talen. Het feit dat in het IJslands noch Duits sprake lijkt te zijn van de “Nederlandse” tendens om mij te gebruiken, zou te maken kunnen hebben met het feit dat beide talen nog een naamvallensysteem hebben.  Ook in veel Romaanse talen is het ondenkbaar om mij te gebruiken (Spaans: eres mejor que yo en niet eres mejor que mí), maar juist in het Frans, een taal met vele Germaanse invloeden, is het gebruik van mij wel weer verplicht: il est meilleur que moi.

En hoe zit het dan met dat als en dan? Als we kijken naar de andere Germaanse talen in de voorgaande voorbeelden, zien we dat de meeste talen dan gebruiken: than, end, enn, en, än. Het Duits en het Fries gebruiken als en as, maar ook het Afrikaans. Het feit dat het Afrikaans as gebruikt, geeft aan dat het gebruik van als in plaats van dan een fenomeen is dat zich al in lengten van jaren voordoet in de Nederlandse taal, in ieder geval al rond de tijd dat Nederlandse kolonisten zich in Zuid-Afrika vestigden.

Conclusie: vele Nederlanders gebruiken al jaren mij in plaats van ik omdat dat nu eenmaal natuurlijker aanvoelt. Bovendien wordt in vele andere buurtalen ook mij gebruikt en geldt dit als de officiële norm. Zouden we daarom de grammaticaregels, net als de Engelsen, moeten herschrijven?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s