Pròxima Estació: Badalona Pompeu Fabra

PFnaam

We hebben lijn 1 achter ons gelaten en vervolgen onze reis op lijn 2, die ons brengt bij de volgende historische figuur: Pompeu Fabra i Poch. In 1868 werd Pompeu Fabra geboren in de straat die vandaag de dag bekend staat als de Avinguda de Pompeu Fabra in de wijk La Salut, op een steenworp afstand van Parc Güell. Destijds was La Salut nog onderdeel van de toen nog zelfstandige gemeente Gràcia, waarvan Pompeu’s vader burgemeester was.

Het metrostation dat naar deze Catalaan vernoemd is, ligt echter niet in La Salut, maar diep onder het Plaça de Pompeu Fabra in de derde stad van Catalonië: Badalona. In deze voorstad van Barcelona bracht Pompeu Fabra maar liefst zo’n dertig jaar van zijn leven door. Toch zijn er in Badalona weinig verwijzingen naar deze Catalaan uit Gràcia te vinden.

Plaça de Pompeu Fabra in Badalona
Plaça de Pompeu Fabra in Badalona

In Barcelona is de naam Pompeu Fabra daarentegen veel meer aanwezig in het straatbeeld. Soms is dat iets kleins, zoals de gedenksteen op het Plaça Lesseps, of groots, zoals de Universitat Pompeu Fabra. De universiteit is gevestigd aan de rand van het Parc de la Ciutadella en in Poblenou, op een steenworp afstand van de Torre Agbar en het winkelcentrum Glòries. De Generalitat de Catalunya kende de naam Pompeu Fabra toe aan de nieuwe universiteit van Barcelona die in 1990 gesticht werd, en niet zonder reden: Pompeu Fabra was een schei- en taalkundige en met name in zijn rol als taalwetenschapper is van ongekend belang geweest voor het Catalaans.

Campus Parc de la Ciutadella van de UPF
Campus Parc de la Ciutadella van de UPF

Pompeu Fabra slaagde er rond de vorige eeuwwisselling in om stukje bij beetje de Catalaanse taal, die tot dan toe heel veel regionale variatie kende, te standaardiseren. Dat ging niet zonder slag of staat en er werd onder andere veel kritiek geuit op de manier waarop hij rekening hield met de regionale uitspraakverschillen in het Catalaans taalgebied. Een voorbeeld van een regionaal verschil is dat de “e” in “cases” in het westen als een “e” en in het oosten als een kruising tussen een “e” en een “a” (een schwa) wordt uitgesproken.

In 1891 schreef hij zijn eerste essay over de grammatica van het moderne Catalaans. Na zijn deelname aan het eerste Congrés Internacional de la Llengua Catalana werd hij benoemd tot directeur van de taalkundige afdeling van het Institut d’Estudis Catalans. In die hoedanigheid 1912 de Grámatica de la lengua catalana, gevolgd door de Normes ortografiques (Spellingsnormen) een jaar later en bekroond met het in 1917 verschenen Diccionari ortogràfic (Spellingswoordenboek).

Het Institut d’Estudis vormde om Pompeu Fabra een klein team dat zou werken aan een Algemeen Woordenboek van de Catalaanse Taal, waarvan pas in 1932 de eerste editie verscheen. Een jaar eerder schreef hij een handboek voor leraren, dat tegen het einde van de dictatuur in 1968 herdrukt werd als Introducció a la gramàtica catalana. Pompeu Fabra groeide uit tot een belangrijk man op het gebied van Catalaanse taalkunde en in 1932 kreeg hij een leerstoel aangeboden op de nieuwe opleiding Catalaanse Taal- en Letterkunde aan de Universiteit van Barcelona.

PF3

Zijn functie als hoogleraar op de universiteit was echter van korte duur, want door de burgeroorlog en de daaruit voortvloeiende dictatuur van Franco zag Pompeu Fabra zich genoodzaakt te vluchten naar Frankrijk. Tijdens zijn ballingschap bekleedde hij onder andere een positie aan de Universiteit van Toulouse en van 1945 tot zijn dood in 1948 maakte Pompeu Fabra deel uit van de Catalaanse regering in ballingschap. Gedurende zijn laatste jaren in Frankrijk verbeterde hij zijn werken over de Catalaanse taal en in 1956 bracht Joan Coromines alsnog Pompeu Fabra’s Gramàtica Catalana uit.

Fabra’s Diccionari de la Llengua Catalana, werd vele malen herdrukt en uiteindelijk pas in 1995 herzien en zal altijd blijven gelden als één van de belangrijkste peilers van de Catalaanse identiteit.

Benieuwd naar Badalona? In de Pròxima Estació van volgende week lees je over de toeristische trekpleisters die Badalona te bieden heeft!

Bronnen:

Advertenties

Een gedachte over “Pròxima Estació: Badalona Pompeu Fabra

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s