Nederlands-Brazilië

Recife-Map1665

Vier jaar geleden was het WK in Zuid-Afrika. Kaapstad, Johannesburg, Bloemfontein: dat Zuid-Afrika vroeger deels een Nederlandse kolonie was, valt moeilijk onder stoelen of banken te steken. Apartheid is een woord in (bijna) alle talen, en dat is niet iets waar we trots op kunnen zijn. Nee, de tijd van de kolonies, waarvan de Nederlandse Antillen de laatste resten zijn, is sowieso niet iets waar je trots op mag zijn: toen Balkenende zich liet ontvallen die VOC-mentaliteit weer terug moest komen, was het land te klein.

Onder de vlag van de VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie) werden de eilanden van Indonesië gekoloniseerd onder de naam Nederlands-Indië. Iets zuidelijker verraden de namen van Nieuw-Zeeland en de vroegere naam van Australië (Nieuw-Holland) en Tasmanië de aanwezigheid van de Nederlandse kolonisten. Op de Atlantische Oceaan voer de WIC (West-Indische Compagnie) tussen Amerika en Afrika en werd vooral gehandeld in slaven. Uiteraard stichtte de WIC Nieuw-Amsterdam, de plaats die wij nu als New York kennen. Plaats- en wijknamen als Brooklyn (Breukelen), Harlem (Haarlem) en Hempstead (Heemstede) doen nog steeds aan die tijd herinneren. De meeste mensen weet ook dat dat Nieuw-Amsterdam geruild werd voor Suriname.

De Nederlandse kolonisatielusten van de WIC beperkten zich niet tot Suriname: zo’n duizend kilometer verderop namen Nederlanders de macht over van de Portugezen in het noordoosten van Brazilië. Vandaag is het Nederlands elftal vertrokken naar Fortaleza om de achtste finale tegen Mexico te spelen. Na 400 jaar keren we terug naar Nederlands-Brazilië, dat net als Australië vroeger de naam Nieuw-Holland droeg. De naam ‘Fortaleza’ is te danken aan het fort dat de Nederlanders daar destijds in de zeventiende eeuw bouwden, fort Schoonenborch. Het fort staat er deels nog steeds, maar de Portugezen, die na ongeveer een kwart eeuw weer de macht van de Nederlanders over hadden genomen, gaven het de naam Forte de Nossa Senhora da Assunção.

Fortaleza is niet de enige speelstad van dit WK die ooit onder Nederlands WIC-gezag stond: vele noordwestelijke kustplaatsen in Brazilië vielen in Nederlandse handen, zo ook Natal. Toen de Nederlanders Natal veroverden op de Portugezen, doopten zij de plaats tot Nieuw-Amsterdam (Nova Amsterdã). Het fortaleza Dos Reis Magos lag op een strategisch punt aan de monding van de rivier en werd oorspronkelijk gesticht door de Portugezen: ook dit fort is nog steeds intact.

Recife was de hoofdstad van Nederlands-Brazilië. De stad heette toen Mauritsstad en wordt zelfs heden ten dage wel eens Cidade Maurícia genoemd, naar graaf Johan Maurits van Nassau-Siegen (overigens is ook het Mauritshuis te Den Haag naar hem vernoemd). Ook in Recife bouwden de Nederlanders een fort, dat destijds Fort Frederik Hendrik heette maar vandaag de dag Forte das Cinco Pontas genoemd wordt. Het huidige fort is niet hetzelfde fort als het Nederlandse, maar staat wel op dezelfde plek: halverwege de zeventiende eeuw braken de Portugezen het Nederlandse fort tot de grond toe af en bouwden een nieuw fort op diezelfde plek. Wat wel intact is gebleven is de Maurits van Nassaubrug (Ponte Maurício de Nassau) in Recife. De bouw van deze brug en andere bruggen was het startsein van de ontginnen van de moerasdelta van Recife.

Het koloniaal verleden van Nederland is verre zuiver en de WIC-mentaliteit is met name door de slavenhandel niet smetvrij. Toch heeft de WIC in Nederlands-Brazilië ook goede dingen gedaan gedaan. In Mauritsstad werden de eerste botanische tuin en dierentuin geopend op het Amerikaanse continent. Ook verrees in Mauritsstad de eerste synagoge. En hoewel er veel slechts te zeggen is over de koloniale praktijken van Nederland en andere grootmachten, zijn er ook goede dingen gedaan, getuige ook de verwijzingen naar Johan Maurits die ook vandaag de dag nog zichtbaar zijn. En nu maar hopen dat het daarom toch nog een beetje voelt als een thuiswedstrijd, daar in Nederlands-Brazilië…

Bronnen:

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s