Going Dutch

Hollands of Nederlands? Het Nederlands laat zich niet makkelijk vatten in begrippen. Als je het over Nederlands hebt in het Italiaans, heb je het over olandese. In het Spaans en Frans wordt naast holandés/hollandais ook de term neerlandés/neerlandais gebruikt, hoewel lang niet door iedereen. Maar in Italië zal slechts een enkele taalwetenschapper je begrijpen als je het over neerlandese hebt.

De Engelsen zijn enigszins aan de eeuwige Holland/Nederkand-discussie ontsnapt door het woord Dutch te gaan gebruiken als ze het over Holland of The Netherlands hebben. Maar ook aan deze term kleven nadelen omdat het (te?) veel op Deutsch lijkt. Dit komt doordat Dutch een vertaling is van Diets, dat in de zeventiende eeuw een soort synoniem was van Duits. Dat het Pennsylvania Dutch eerder Duits dan Nederlands, is daardoor eenvoudig te verklaren.

Onder de oppervlakte is te zien hoe Dutch geworteld is in de Engelse taal. Met “going Dutch” wordt, zoals het filmpje laat zien, bedoeld dat iedereen zijn eigen deel betaalt bij het uit eten gaan of bij een bioscoopbezoek. Dit fenomeen wordt ook wel “Dutch treat” genoemd. We realiseren het ons vaak niet, maar in het buitenland is het gebruikelijk dat diegene die de anderen uitnodigt, de rekening betaalt. Kun je het je voorstellen? Nee, daarom ben je ook Nederlander.

Het “door de helft delen” is weer verwant aan “dutch doors”: hiermee worden deuren bedoeld die uit twee delen bestaan, zoals bij een caravan of in boerderijwoningen.  Nog zo’n leuke vind ik als iets “Dutch comfort” genoemd wordt: daarmee wordt bedoeld dat het altijd nog slechter had gekund. De uitdrukking “Dutch generosity” is dan ook ironisch bedoeld: we staan juist bekend om onze gierigheid. Die gierigheid heeft bijvoorbeeld tot “Dutch barn” geleid: een schuur met een dak, maar zonder muren. Met een “Dutch defence” wordt een slappe verdediging bedoeld. Tot op de dag van vandaag is het budget voor Defensie onder de maat volgens de Amerikanen. De leukste uitdrukking die voortkomt uit gierigheid, vind ik “Dutch bath”: aan de wastafel je gezicht en oksels wassen met een washandje.

Nederlanders zijn er altijd goed in geweest om producten na te bootsen. Het Delfts Blauw is immers gewoon een aftreksel van Chinees porselein, dat de Nederlanders veel te duur vonden. Die vlieger ging ook op voor goud: met “Dutch leaf” of “Dutch gold” wordt nep- of klatergoud bedoeld. “Dutch Gold” is trouwens ook goedkoop importbier dat in Ierland verkocht wordt. Het is telkens weer die gierigheid die ons achtervolgt…

Gierigheid is niet de enige negatieve eigenschap die ons toebedeeld is, want de Nederlanders hadden in de tijd van de kolonisatie de reputatie nogal flinke drinkers te zijn. Met “Dutch courage” wordt bedoeld dat je veel meer lef hebt als je een paar borrels achterover hebt geslagen. Neem je een grote slok? Dan wordt dat een “Dutch draught” genoemd. En wist je dat als beschonken mensen veel lawaai maken, dat een “Dutch concert” wordt genoemd? De volgende ochtend moet vaak bekocht worden met een “Dutch headache”, oftewel een kater.

Als je iets wat een ander zegt niet gelooft, kun je jezelf een Dutchman noemen (“Well, I’m a Dutchman!”). Als je je eerder gedane uitspraak kracht bij wilt zetten, kun je zeggen dat je een Dutchman bent als je iets doet (“I’m a Dutchman if I do”).  De Dutchmen stonden ondanks hun drankgebruik ook bekend om hun discipline. Als je spreekt als een “Dutch uncle”, spreek je krachtig doch vriendelijk.

Er is zelfs een werkwoord “to dutch”, waarvan de betekenis “annuleren” is: dit komt misschien wel voort uit het poldermodel waardoor dingen keer op keer geannuleerd werden. Hoewel ik dit nog nooit “in het wild” heb gehoord, vind ik een zin als “the construction of a new school has been dutched” of “the wedding has been dutched” niet zo gek klinken. Als ik op Google zoek naar het werkwoord “to dutch”, stuit ik echter op iets anders: met “dutching” wordt namelijk ook een bepaalde bewerking van cacao bedoeld.

Ook in de gokwereld is “dutching” een bekend begrip en is een “Dutch book” een bepaalde werkwijze van bookmakers. Hoe dit precies werkt, weet ik niet, maar ik wat ik wel weet is dat alles wat met Dutch te maken heeft in de gokwereld, ervoor zorgt dat je altijd wel íets eraan overhoudt. Het is niet ondenkbaar dat in de gokwereld gebruik gemaakt wordt van een “Dutch sandwich”: een constructie om belasting te ontduiken. Geld wordt dan naar Ierland verstuurd, waar hoge belastingen zijn, maar waar geen belasting geheven wordt op betalingen binnen de EU. Vervolgens wordt het geld naar Nederland verstuurd, en daarna weer naar een Ierse onderneming op Bermuda. Nederland wordt dus gesandwicht door de Ieren, en dus wordt dit ook wel “Double Irish” genoemd.

Uiteraard heb ik de leukste uitdrukking voor het laatst bewaard, en dat is wat mij betreft de “Dutch oven”: een scheet laten onder de dekens. Ik vermoed dat dit vooral toegepast wordt in de winter om op stookkosten te besparen…

Bronnen:

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s